ค่าจ้างออกแบบดีไซน์งานสถาปัตยกรรม และงานออกแบบตกแต่งภายใน


ค่าบริการหรือค่าแบบของสถาปนิก / สำนักงานสถาปนิกจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับองค์ประกอบหลายด้าน ได้แก่ ความสามารถ วิธีการทำงาน ความชำนาญ ประสบการณ์ ระบบบริหารงาน ขนาดองค์กรณ์ ตลอดจนความรู้  อย่างไรก็ตามจะเลือกใช้สถาปนิกด้วยการพิจารณาจากค่าแบบ ถูกหรือแพงอย่างเดียว ท่านควร ต้องพิจารณาจากคุณภาพงานและผลลัพธ์ของงานที่ท่านจะได้รับเป็นประเด็นตัดสินใจเพิ่มเติมด้วยครับ
เพื่อความเป็นธรรมระหว่างผู้ว่าจ้างและสถาปนิก รวมทั้งเพื่อรักษาคุณภาพและมาตราฐานการให้บริการของสถาปนิก การคิดค่าบริการวิชาชีพควรสอดคล้องกับอัตราค่าบริการวิชาชีพขั้นพื้นฐานของสมาคมสถาปนิกสยามฯ ตามที่ปรากฎใน คู่มือสถาปนิก พ.ศ.2547 โดยทั่วไปแล้ววิธีคิด ค่าแบบ มีแนวทางปฏิบัติกัน 5 วิธี ดังต่อไปนี้ครับ
    – ค่าบริการวิชาชีพในอัตราร้อยละ ( Percentage Fees)
    – ค่าบริการวิชาชีพตามเวลา ( Time Charge Fees)
    – ค่าบริการวิชาชีพแบบเหมาจ่าย (Lump Sum Fees)
    – ค่าบริการวิชาชีพแบบต้นทุนบวกค่าดำเนินการ ( Cost Plus Fees)
    – ค่าบริการวิชาชีพตามปริมาณพื้นที่ ( Built Area Fees)
ค่าบริการวิชาชีพในอัตราร้อยละ (percentage Fees)
    เนื่องจากการคิดค่าแบบวิธีนี้นิยมใช้กันทั่วไปจึงขอธิบายเฉพาะวิธีนี้เป็นหลักครับ เริ่มจาก สถาปนิกจะคิดค่าบริการเป็นอัตราร้อยละจากมูลค่างานก่อสร้างที่ประมาณไว้เบื้องต้น
ประโยชน์ของวิธีนี้อยู่ที่คิดค่าแบบได้สะดวก รวดเร็วโดยไม่ต้องรู้มูลค่าโครงการที่แน่ชัด
    ตามาตราฐานของสมาคมสถาปนิกสยามฯแบ่งประเภทการบริการออกแบบสถาปัตยกรรมไว้เป็น 6 ประเภทตามชนิดอาคาร แต่ละประเภทจะมีอัตราที่ไม่เท่ากันตามความซับซ้อนของงาน การคิดค่าแบบจะมีสัดส่วนลดลงเรื่อย ๆ เหมือนขั้นบันไดตามงบประมาณก่อสร้าง ได้แก่
    ประเภทที่ 1 = ตกแต่งภายใน ครุภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์
    ประเภทที่ 2 = พิพิธภัณฑ์ วัด อนุสาวรีย์ อาคารอนุสรณ์ที่วิจิตรสวยงาม
    ประเภทที่ 3 = บ้าน (ไม่รวมตกแต่งภายใน)
    ประเภทที่ 4 = โรงพยาบาล รัฐสภา โรงแรม ธนาคาร คอนโดมิเนียม วิทยาลัย
    ประเภทที่ 5 = สำนักงาน สรรพสินค้า หอพัก โรงเรียน โรงอุตสาหกรรม
    ประเภทที่ 6 = โกดัง อาคารจอดรถ ห้องแถว ตลาด
โดยแต่ละประเภทจะแยกวิธีค่าบริการตามงบประมาณที่ได้ ดังต่อไปนี้ (หน่วยเป็นร้อยละของงบประมาณก่อสร้าง )

ประเภทออกแบบ

ไม่เกิน10 ล้าน

10-30 ล้าน

30-50 ล้าน

50-100 ล้าน

100-200 ล้าน

200 – 500 ล้าน

1

10.00

7.75

6.50

6.00

5.25

4.50

2

8.50

6.75

5.75

5.50

4.75

7.25

3

7.50

6.00

5.25

5.00

4.50

4.00

4

6.50

5.50

4.75

4.50

4.25

3.75

5

5.50

4.75

4.50

4.25

4.00

3.50

6

4.50

4.25

4.00

 3.75

 3.50

3.25

จากตารางข้างต้น ถ้าท่านต้องการออกแบบคอนโดมิเนียม มีงบประมาณ 35,000,000 บาท (โดยคิดเป็นอัตราก้าวหน้า)จะคิดค่าแบบตามอาคารในประเภทที่ 4 เป็นขั้นๆ ดังนี้
    10 ล้านบาทแรก  คิด 6.50 % = 650,000   บาท
    20 ล้านบาทถัดไป คิด 5.50 % = 1,000,000 บาท
    5  ล้านที่เหลือ คิด 4.75 % = 237,000 บาท
    รวมค่าบริการทั้งสิ้น = 1,987,500 บาท (หรือคิดเป็น 5.6% ของมูลค่าก่อสร้าง)
นอกจากนี้ ยังมีงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบเพิ่มเติม เช่นการต่อเติม ดัดแปลงอาคาร หรือทำซ้ำ กำหนดให้คิดค่แบบดังนี้ครับ
    กรณีงานก่อสร้างต่อเติม
        ได้แก่ การออกแบบงานก่อสร้างต่อเติมอาคารเดิมที่มีอยู่แล้ว และจำเป็นต้องแก้ไขระบบโครงสร้างหรือ
    การใช้สอยของอาคารเดิมบางส่วน ให้คิดค่าแบบหรือค่าบริการวิชาชีพเท่ากับ 1.2 เท่าของมูลค่าตามวิธีคิดข้างต้น
    (คิดค่าแบบในอัตราปกติแล้วคูณด้วย 1.2)
    กรณีงานก่อสร้างดัดแปลง
        ได้แก่การดัดแปลงแก้ไขประโยชน์ใช้สอยภายในอาคารเดิมที่มีอยู่แล้ว จะโดยแก้ไขเพิ่มเติมระบบโครงสร้าง
    หรือไม่ก็ตาม ให้คิดค่าแบบเท่ากับ 1.4 เท่าของมูลค่าตามวิธีคิดข้างต้น
    กรณีงานก่อสร้างที่แบบซ้ำกัน
        ได้แก่การก่อสร้างในบริเวณเดียวกันโดยไม่ต้องเขียนแบบใหม่ อาจเป็นบ้านจัดสรร กลุ่มอาคารโรงงานในนิคม
    อุตสาหกรรม กลุ่มอาคารคอนโดมิเนียม หรืออาคารที่ทำซ้ำๆ กันให้คิดค่าแบบดังนี้ครับ
        1) หลังที่ 1 คิดค่าแบบ 100% ของค่าแบบตามวิธีคิดข้างต้น
        2) หลังที่ 2 คิดค่าแบบ 50% ของค่าแบบตามวิธีคิดข้างต้น
        3) หลังที่ 3ถึงหลังที่ 5 คิดค่าแบบ 25% ของค่าแบบตามวิธีคิดข้างต้น
        4) หลังที่ 6 ถึงหลังที่ 10 คิดค่าแบบ 20% ของค่าแบบตามวิธีคิดข้างต้น
        5) หลังที่ 11 ขึ้นไป คิดค่าแบบ 15% ของค่าแบบตามวิธีคิดข้างต้น
    แนวทางการเบิก /จ่ายเงินงวดค่าบริการวิชาชีพ
    โดยทั่วไปเมื่อตกลงค่าบริการออกแบบกันแล้ว ก็มาถึงเรื่องการเบิกจ่ายกันครับ แต่อย่าเพิ่งตกใจนะครับว่าจะต้องจ่ายค่าแบบทั้งหมดในคราวเดียวกันเพราะสถาปนิก จะเบิกค่าบริการวิชาชีพจากท่านเป็นงวด ๆจำนวน 5 งวด ตามเนื้องานที่ส่งมอบให้ลูกค้า ดังนี้ครับ
    งวดที่ 1 อัตราร้อยละ 5 ของค่าบริการวิชาชีพ เมื่อสถาปนิกตกลงเข้าทำงาน
    งวดที่ 2 อัตราร้อยละ 20 ของค่าบริการวิชาชีพ เมื่อสถาปนิกส่งมอบเอกสารการวางเค้าโครงการออกแบบและการออกแบบร่างขั้นต้นแล้วเสร็จ
    งวดที่ 3 อัตราร้อยละ 20 ของค่าบริการวิชาชีพ เมื่อสถาปนิกส่งมอบเอกสารแบบร่างขั้นสุดท้ายแล้วเสร็จ
    งวดที่ 4 อัตราร้อยละ 40 ของค่าบริการวิชาชีพ ระหว่างดำเนินการออกแบบรายละเอียด โดยสถาปนิกจะเบิกเป็นงวด ๆ ตามที่ตกลงกัน
    งวดที่ 5 อัตราร้อยละ 15 ของค่าบริการวิชาชีพ ระหว่างดำเนินการก่อสร้าง โดยสถาปนิกจะเบิกเป็นงวด ๆ ตามที่ตกลงกัน
วิธีการคิดค่าแบบข้างต้นเป็นมาตราฐานที่ถือช้เป็นแนวทางปฎิบัติร่วมกัน ทั้งลูกค้าและสถาปนิกมาโดยตลอด แต่ไม่ใช่กฏหมายหรือข้อบังคับที่ต้องปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติไม่ได้ เพราะอาจมีการต่อรองลดลงหรือเพิ่มขึ้นตามเงื่อนไขอื่นๆ ระหว่างลูกค้าและสถาปนิก แต่อย่างไรก็ตามสัดส่วนและวิธีการนี้ถือได้ว่ามีความเป็นธรรมพอควรกับทั้งลูกค้าและสถาปนิก เพื่อให้สถาปนิกทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ และเพื่อให้ท่านได้รับบริการที่มีคุณภาพ และเป็นไปตามมาตราฐานที่ดีครับ